UNIVERSITÀ DI MILANO
UNIVERSITÀ DI NAPOLI FEDERICO II
UNIVERSITÀ DI PALERMO
UNIVERSITÀ CA' FOSCARI (VENEZIA)
UNIVERSITÀ DI VERONA

ALIM - Archivio della latinità italiana del Medioevo

Annales Ceccanenses

pp. 277-291

p. 292

Quem rota sublimat, eadem duxit ad ima.
Huius opus gessit, hic munus rite capescit.
Tristitiam tristi Dominus modo duplicat isti.
Nil faciendo morae Corradus tunc cito Sorae
Custodum fraude roccam suscepit et arcem.
Gaudeat et caveat, nec nimium paveat.
Sunt quia divisi consortes ad mala nisi.
De domibus regno veteri de Turre memento
Tertius annus erat Domini cum mille ducentis,
Quando Salerni Gualterius ille receptus,
Urbis per stultum medium fugat et Diopuldum.
Prospera mensis erat lux Francis et duodena,
Quam decet a regni venerari gente Novembri.
Quintus et annus erat Domini cum mille ducentis,
Et fuit undena Iunii lux in prima mensis,
His octava datur indictio quae renovatur,
Cum comes est Brammae Sarni devictus ad amnem
Stultitia casu nec Marte solo superatus.
Multos Francorum dolor angit et Italicorum.
Est Runcevalli similis devictio Sarni,
Quando nepos magni Caruli fortissimus armis
In campo victus, Ganulus cum prodidit ipsum,
Qui revocare tuba dominum sociosque refutat.
Heu regale genus, iubar et decus omne Quiritum,
Heu genus oppositum vitiis, virtute potitum,
Quod cito sic cecidit multorum gloria, virtus!
Multis Apuliae capud est a corde rescissum,
Et datur ut culmo viridi sedeat Diopuldo
Qui nunquam novit quae sit natura leonis,
Indulgere quia cuius scit nobilis ira,
Parcere prostratis hic novit et humiliatis.
Culmus id est mundus, auriga Deus, rota currus,
Quos si quando volet ditat, terit et levat ore.
1193. ind. 10. Hoc anno domnus Coelestinus papa misit domnum Aegidium diaconum
cardinalem Anagniae Panormum; retulit imperatricem Constantiam, quam Salernitani
dederant regi Tancredo, et honorifice duxit eam Romam, et sic domnus papa honorifice
remandavit eam cum suis expendiis imperatori in Alamanniam.
1194. ind. 11. Hoc anno imperator praeparato magno stolio per mare misit in Siciliam,
et ipse cum magno exercitu per terram veniens 8.
Kal. Septembris Campaniam applicuit,
et eam totam foderavit, et data securitate et pace toti Campaniae fecit Babucum expoliare
et depraedari. Postea ivit Salernum, et fecit magnam partem murorum diruere, et omnes
homines quos ad manus potuit habere captivavit, et totam civitatem expoliavit pro vindicta
uxoris suae, quam dederant regi Tancredo; et sic transivit in Siciliam.
Mense Decembris cum multis falsis promissionibus recepit Panormum et palatium, et
cum multis fallaciis et deceptionibus et sacramentis abstraxit regem Rogerium de castro
Catabellocte, ubi ipse secure et abundanter in divitiis et in cibariis permanebat.
1195. ind. 12. Hoc anno imperator Henricus per sacramenta decepit regem et omnes
comites, et posuit eos in vinculis et in ergastulis, et omne aurum et argentum quod de
regno ad manus habere potuit congregavit, et per terras et per mare in Alamanniam
misit; et ipse per terram reversus est in Alamanniam, deducens secum ligatos regem et
comites et quam plurimos alios.
1196. ind. 13. Hoc anno gratia et misericordia Dei omnipotentis tempore domini

p. 293.

Iohannis de Ceccano ecclesia sanctae Mariae Fluminis honorifice dedicata est et consecrata.
Ad quam consecrationem fuit tamquam pater domnus Iordanus presbyter cardinalis et
domnus Berardus Ferentinus episcopus, domnus lohannes Anagninus episcopus, domnus
Petrus Signinus episcopus domnus Oddo Verulanus episcopus, domnus Taddaeus Alatrinus
episcopus, domnus Tedelgarius Tarracinensis episcopus. Officium sic incoeptum est. 9. Kal.
Augusti post coenam convenientibus episcopis cum domno cardinali et cum maxima
multitudine clericorum et laycorum tam Campaniae quam Maritimae et aliarum provinciarum,
ad ecclesiam sanctae Mariae Fluminis ordinata est processio; in qua processione
fuerunt 7 paria facularum adcensa, 20 turibula argentea cum igne et aromatibus, 4 euangelistaria
argentea, 12 cruces argenteae, et 4 cagae cum reliquiis, quas reliquias deportaverunt
ad 4 papiliones, qui permanebant in cannapinis extra circuitum ecclesiae, cantantes
responsorium: Haec est vera fraternitas. Et in unoquoque papilione 7 lampades erant
ardentes, et sic in papilionibus vigilatae et custoditae sunt reliquiae a clericis cantantibus
et laudantibus et benedicentibus Dominum, et undique cantus et laus laycorum virorum et
mulierum per totam noctem non defecit.
Facto mane convenientibus episcopis et congregatis cum domno cardinale, secundum
rationem consuetudinis primo loco consecraverunt ecclesiam beatae Mariae semper virginis.
Deinde reparantes processionem; euntes ad papiliones tulerunt inde reliquias, et portaverunt
eas in ecclesia sanctae Mariae. Precibus omnium episcoporum domnus cardinalis locutus est
tam bene et subtiliter, quod omnes qui heri et nudius tertius eum agnoverant, incredibili admiratione
mirati sunt. Nondum finito sermone ecce domnus Iohannes de Ceccano, qui graviter
infirmabatur in domo sua, advenit sanus intus in ecclesiam; quod videntes omnes homines,
pro maximo miraculo recipientes, et quasi per mediam horam stupendo cum ingenti voce
gratiarum laudaverunt et benedixerunt Dominum, qui vivit et regnat in coelis. Sermone
finito, altare maius quod est in medio ecclesiae sanctae Mariae situm consecratum est per
manus domni Berardi venerabilis Ferentinatis episcopi, assistentibus et cooperantibus ei
domno Iordano venerabili cardinali sanctae Romanae ecclesiae, et domno Iohanne venerabili
Anagnino episcopo ad honorem Dei omnipotentis Patris et Filii et Spiritus sancti et gloriosissimae
virginis Mariae matris domini nostri Iesu Christi de reliquiis istis: de ligno Domini,
de vestimento beatae Mariae, Petri apostoli, Iacobi apostoli, Marci euangelistae, Laurentii
martyris, Sebastiani et sociorum eius, Pancratii et sociorum eius, sanctorum innocentum
Marii Marthae Audifax et Abacuhc, Stephani papae, de lapide sancti Stephani protomartyris,
Chrisanthi et Dariae et sociorum eius, Eventii et Alexandri, Caesarii martyris, Quirilli episcopi
et martyris,Nicolai episcopi et confessoris,Ylarii diaconi,Barbare virginis et martyris,
Margaritae virginis et martyris, Aureliae, Superantiae, de vestimento sancti Thomae Cantuariensis
archiepiscopi. Ipso die et ipsa hora consecratum est altare sancti Pauli, quod est situm in
porticu praedictae ecclesiae, per manus domni Oddonis venerabilis Verulani episcopi de reliquiis
istis: Marcellini et Petri; Marci et Marcelliani, Mauritii martyris, Naboris martyris, Abundii,
Nereii, de sanguine beatae Lucillae. Secundinae virginis. Eo die et eadem hora altare sancti
Quirici, quod est situm in alio porticu saepe nominatae ecclesiae, consecratum est per manus
domni Thaddei venerabilis Alatrini episcopi de reliquiis istis: de ligno Domini de petra sepulchri,
Sebastiani, quadraginta martyrum, sanctae Barbarae. Ipso die et ipsa hora ecclesia
beati Matthaei apostoli, quae est iuxta saepe dictam ecclesiam, cum altari consecrata est per
manus domni Petri venerabilis episcopi Signini, assistente et cooperante ei domno Tedelgario
venerabili Tarracinensi episcopo de reliquiis istis: de vestimento virginis Mariae,
Philippi et Iacobi, Marci et Marcelliani, Grisanti et Darie, Concordii martyris et aliorum
sanctorum, quorum nomina Deus novit. Expletis divinis officiis reversus est unusquisque
episcopus ad propria hospitia. Domnus cardinalis reversus est ad curiam.
In apparatu
ciborum 100 panes, 6 urnae vini, 1 vacca, 2 porci, 2 castrati, 6 gallinae, 15 pulli, 1 anser,
media libra piperis et cinnamomi et sofferanae. Domnus episcopus Anagninus ad ecclesiam
sancti Iohannis, 90 panes, 5 urnae vini, 1 vacca, 1 porcus, 4 gallinae, 10 pulli, 1 anser,
9 quartae de annona, l par bacilium, 2 tuallae, l libra de cera pro candelis, et 2 pro faculis.
Domnus episcopus Alatrinus tantundem ad ecclesiam sancti Petri. Domnus episcopus
Verulanus tantundem ad ecclesiam sancti Quintiani. Domnus episcopus Terracinensis ad
ecclesiam sancti Nicolai 50 panes, 2 urnae vini, media vacca, medius porcus, 2 gallinae,

p. 294.

6 pulli, 1 anser, 3 unciae piperis et cinnamomi, 3 quartae annonae 2 bacili, 2 tuallae,
1 libra de cera pro candelis, 2 pro faculis.
Domnus episcopus Signinus tantundem ad
domum Stephani de Natoni. Magister Iohannes Ferentinus, 1 porcus, 20 panes, 1 urna vini,
3 pulli, 1 quarta de annona, l uncia piperis ad domum Iohannis Gagetanis.
Omnes ecclesiae
de Ceccano secundum quantitatem habuerunt panem et carnem.
Domnus Berardus
episcopus Ferentinas remansit ad ecclesiam sanctae Mariae propter Ferentinates quibus
volebat dare expensas, et dedit omnibus illis qui recipere voluerunt; et corpus ecclesiae
tantis hominibus dedit cibalia, ut illi qui scribere vellet fastidium generaret; sed gratia Dei
nullus venit eo tempore pro cibaliis qui vacuus recederet.
Finita consecratione ecclesiarum et altarium, primam oblationem quae ibi oblata fuit
domnus cardinalis obtulit, et manibus suis posuit super maius saepe nominatum altare
suum paratum pretiosum, videlicet bonum amictum frisatum, bonum camisium frisatum,
bonum cingulum frisatum, pulchram stolam cum manuale, optimam tunicam cum dalmatica
et planetam frisatam cum tali friso, quod domnus cardinalis emerat in Colonia pro novem
marchis de argento, optimam tuallam frisatam super altare, pulchra sandalia cum caligis,
bonum faldestorum. Secundam oblationem domnus Iohannes de Ceccano obtulit, videlicet
chartam libertatis, quam ipse manibus suis supra saepe nominatum altare posuit taliter
scriptam:
In nomine Domini amen.
Anno dominicae incarnationis 1196. pontificatus domni Coelestini
III. papae anno 6, indictione 14, mense Iulii, die 24. Iulii. Hac die ego Iohannes de Ceccano
in praesentia domni Iordani cardinalis Sanctae Pudentianae charissimi patrui mei, et
venerabilium episcoporum Berardi Ferentinatis, Petri Signini, Iohannis Anagnini, Tadei Alatrini
et Oddonis Verulani, Tedelgarii Tarracinensis, et multorum hominum totius Campaniae et
Maritimae, tam clericorum quam etiam laicorum, inductus amore divino, et pro redemptione
animae meae atque meorum parentum praeteritorum praesentium et futurorum, concedo ecclesiae
sanctae Mariae de Flumine, et domno Landulfo dilecto abbati eiusdem ecclesiae, et universae
familiae eius, tam clericis quam etiam laicis, praesentibus et futuris, plenam et perpetuam
libertatem, abrenuntiando datae malo usui, et omnibus exactionibus; et si quis pro quocunque
crimine commisso ad ecclesiam istam confugerit, nec ego nec successores mei per me vel per
ministros meos ei, dum ibidem fuerit, nec violentiam aliquam nec iniuriam inferemus, nisi in
mortem meam, meorum haeredum, vel in proditione castrorum meorum, vel in combustione
ipsorum castrorum fuerit machinatus. De ordinatione clericorum et destitutione me nullatenus
intromittam. Si vero clericus aut laicus eiusdem ecclesiae in aliquo offenderit, abbas cum
clericis in eorum capitulo cogent ipsum ad iustitiam exibendam; salvo iure patronatus. De
consilio igitur communi domni Iordani cardinalis et omnium episcoporum, et consensu Iohannis
de Ceccano institutum est, ut quicunque contra hanc concessionem fecerit, vinculo anathematis
innodetur, et partem cum Dathan et Abiron habeat. Ad maiorem itaque cautelam,
ne quod factum est, diuturnitate temporis in oblivionem veniat, presbytero Benedicto dilecto
notario nostro id scribere mandavimus, et cartam ipsam fecimus sigilli nostri munimine
insigniri.

1197. ind. 15. Hoc ipso anno Henricus imperator egressus Alamanniam, pridie Kal.
Decembris advenit Ferentinum, et per 7 dies ibi moratus cum pace et aequitate, postea
ivit Capuam; et invento ibi comite Riccardo de Cerra in ergastulis fecit eum iudicare
et per pedes ad caudam equi ligare et per lutum omnium platearum Capuae fecit deducere;
et iussit eum post hoc per pedes appendi, et tam diu in patibulo mansit appensus, quousque
imperator mortuus est. Post nativitatem Domini Henricus imperator egressus Capuam, ivit
in Siciliam. 17. Kal. Februarii Celestinus papa obiit. Eo die Loterius diaconus cardinalis
electus, 7. Kal. Martii consecratus est in Innocentium III. papam.
1198. Hoc anno Henricus imperator obiit in Sicilia. Philippus et Oddo electi reges
in Alamannia. Hoc anno Mercoaldus et Diopuldus et Corradus Sorelle congregato magno
exercitu Teutonicorum ceperunt Sanctum Germanum. et depraedaverunt, et omnes homines
et mulieres fugientes ad Montem Casinum, quos capere potuerunt, in vinculis tenuerunt et
vendiderunt, et monasterium obsiderunt per 8 dies. Adveniente nocte festi sancti Mauri,
Dominus misit super eos tantam tempestatem ventorum et aquarum, quod diruit omnes

p. 295.

papiliones, et fugientes ad Sanctum Germanum multi mortui sunt per viam. Populus qui
erat intra monasterium, egressus mane, videns miraculum quod factum fuerat, deferens
gratias Deo, remiserunt papiliones et omnia quae ibi invenerunt. Et Teutonici ultra non
fuerunt ausi ibi ascendere, sed custodiebant vias, ne innumerabilis populus virorum mulierum
parvulorum Sancti Germani et abbatiae fugere posset. Sciebant inopiam panis ibi esse,
sed abbas Roffridus et magister Gerardus cardinalis cum consilio multorum nobilium armatorum
qui ibi erant pro defensione monasterii, dederunt 300 uncias auri Mercoaldo; et sic
reliquit Sanctum Germanum valde vastatum; et cum toto exercitu ivit in Siciliam. Quot et
quanta mala ibi fecit et successores sui, magis generaret fastidium tristitiae quam affectum
laetitiae. 2. Kalendas Decembris venit Diopuldus in Campaniam cum exercitu, et cepit
Ripas et Turicem, et sedit ibi per 3 ebdomadas, et depraedavit et guastavit quantum potuit
ipsa tantummodo castella.
1199. Hoc anno venit comes Gualterius Francigena; mense Iunii ingressus regnum
ivit Capuam. Diopuldus cum comite Fundano et cum magno exercitu ivit super Capuam
ad capiendum comitem Gualterium. Comes Gualterius cum parvo suo comitatu 4.
Idus
Iunii egressus foras, confidens in misericordia Dei ivit super Diopuldum, et expulit eum et
fugavit de castris, multis interfectis et captis. Videntes Capuani tantum miraculum, valde
obstupuerunt et laudaverunt Deum. Cum comes Gualterius omnia castra videret vacua de
hominibus, plena magna suppelectile et animalibus; primo loco milites omnes quos habebat
captos misit in custodiam Tianum. Postea de castris et equis pro suo velle et gratia dedit
benedictionem Capuanis. Alio die omnes mortuos, qui iacebant per campos, fecit eos
sepelire in magnum vallum. Diopuldus, Sifridus et Oddo Laviensis et alii quam plures in
Apuliam fugientes, eodem anno et tempore vires et animum resumentes, et viriliter confortantes,
coeperunt congregare exercitum et praeparare se ad pugnam campestrem in territorio
Barlettae prope pontem Cannarum. Quod audiens comes Gualterius, similiter congregavit
exercitum cum domno Roffrido Casinensi abbate, et cum magistro Rogerio Apuliae
cardinali ivit super exercitum Diopuldi paratus ad bellum. Adveniente fine mensis Octobris
comes Gualterius coepit pugnate fortissime Diopuldum et exercitum eius; in qua pugna
Diopuldus devictus et fugatus, captus est Sifridus, et Oddo Laviensis et quam plures alii
parvi et magni.
Tanta strages mortuorum ibi facta est, quae. prae multitudine numerata
non fuit. Et sic comes Gualterius in campo Dei misericordia victor extitit.
In nomine Domini. Amen. Anno dominicae incarnationis 1201, ind. 4, pontificatus domni
Innocentii III. papae anno eius 4, Kalendis Maii. Hac die, in praesentia nobilissimi viri domni
Iohannis de Ceccano ante portam Sanctae Mariae Fluminis, ego Robertus quondam filius
domni Raynaldi vicecomitis, miles et habitator Ceccani, vendo tibi presbytero Landulfo et abbati
Sanctae Mariae Fluminis de Ceccano et tuis successoribus in sempiternum, unam terram quae
est in territorio Ceccani, in loco qui dicitur Campus amici, pro 6 libris proveniensium, et si plus
valet dono ipsi ecclesiae praescriptae pro anima mea et parentum meorum; cuius latera sunt
haec: a primo, secundo et tertio latere terra Benedicti Iohannis papae, a quarto latere via
publica; et promitto me ipsam terram defendere ab omni homine qui calumniam facere vellet
iam dictae ecclesiae; et si non defendero, obligo me meosque haeredes in poena duplum, et
poena soluta venditio firma permaneat.
Huius venditionis hi sunt rogati testes: Benedictus de
Land. Magister Spinellus. Magister Raynon. Petrus de Viguerla.
Magister Raynulphus.
Anno Domini 1201, ind. 4, pontificatus domni Innocentii III. papae anno eius 4, mense
Augusti, die 22. Quoniam humana natura imbecillis et debilis, ea quae ab hominibus aguntur
de facili diuturnitate temporis oblivioni mandat; ideo in legibus et consuetudinibus introductum
est, ut scriberentur. Ego Iohannes de Ceccano propria et spontanea mea bona voluntate trado
et dono in perpetuum tibi domno Landulfo abbati venerabili Sanctae Mariae de Flumine de
Ceccano duas petias terrae in territorio Ceccani, unam in loco qui dicitur Campus amici, in
cuius latera sunt haec: a primo latere terra Roffridi de Marina, a secundo via publica, a
tertio latere terra de Landulfo de Suffla, a quarto flumen. Alio vero terra in loco qui dicitur
Cosa, a primo latere terra Sancti Clementis et terra Sancti Nicolai, a secundo latere Cosa, a
tertio latere terra domni Beraldi et terra Girardi, a quarto latere via publica. Pro qua
donatione recipio unum molendinum in territorio Ceccano, in loco qui dicitur Vadum in locatione

p. 296.

in vita mea, o te iam dicto abbate et sociis tuis, presbytero Helia, presbytero Nicolao Capella,
presbytero magistri Ioachim, presbytero B. de Alberto, diacono Christophoro, diacono Nicolao,
subdiacono Guidone, clerico Iacobo et clerico Adinulpho. Tali siquidem conditione praedictum
debeo molendinum, tenere et habere in vita mea, quod post mortem meam totum integrum
revertatur molendinum ecclesiae sanctae Mariae cum ferramentis et petris, quae tunc temporis ibi
erunt. Et si aliquis forte, quod non credo, litem aliquam vel calumniam ecclesiae iam dictae
inferre attentaverit, do tibi tuisque successoribus plenam potestatem eos sub vinculo anathematis
innodare. Ad maiorem igitur cautelam praecepi presbytero Benedicto notario meo, ut hoc
totum in scriptis redigeret et sigilli mei munimine roboraret.
Hi sunt vocati testes: Domnus
Iohannes Domini. Domnus Trasmundus Sarracenus. Domnus Siginulfus. Domnus Iohannes
domni Radulphi. Domnus Philippus domni Rainaldi.
In nomine Domini. Amen. Anno dominicae incarnationis 1202, ind. 5; pontificatus domni
Innocentii III. papae anno eius 5, mense Aprili, die 15. Iohannes de Ceccano dilecto cellerario
suo Noe salutem et amorem. Volentes diligere ecclesiam sanctae Mariae Fluminis de Ceccano
et in veneratione eiusdem ecclesiae abbatem domnum Landulfum et eius socios habere, atque in
iustis petitionibus tuis te in hac parte audire, admittimus preces tuas, atque damus tibi licentiam
vendendi terram quam tu habes in territorio Ceccano in loco qui dicitur Pariti, secundum quod
petisti. Ego Noe nullo me prohibente neque vim faciente, sed propria spontaneaque mea bona
voluntate vendo tibi domno Landulfo abbati Sanctae Mariae de Flumine praedictam terram et
tuis successoribus, in praedicto territorio et loco Ceccano pro viginti solidis, et si plus valet dono
ipsi ecclesiae in perpetuum, cuius latera sunt haec: a primo latere terra Transmundi de Aczo,
a secundo latere terra domni Simonis de Mauro, a tertio et quarto latere via publica.
Hi sunt
testes: Domnus Siginulfus. Domnus Philippus domni Rainaldi.
Domnus Guido domni
Rainaldi clericus.
1200. Terrae motus grandis.
1202. ind. 5. Hoc anno 3. Kal. Ianuarii fuit nimia tempestas ventorum, quae arbores
eradicavit innumeras, aedificia diluit, domos evertit, atque eversione domorum et allisione
sua plurirmos interemit. Hic annus ab omnibus dictus est annus famis. Mensura grani de
Ceccano assidue vendebatur pro 16 solidis proveniensium et haec inopia frumenti fuit per
totam Lombardiam et Thusciam Romaniam et Campaniam; per regnum Apuliae et Terrae
Laboris.
1203. ind. 6, 11.Kal. Februarii Beraldus episcopus Ferentinus obiit. Nonas Maii indignatione
Romanorum domnus papa venit Ferentinum, 2. Kal. Iunii fecit ibi et consecravit
domnum Albertum Longum canonicum Anagninum episcopum de Ferentino.
1204. ind. 7. Hoc anno 7. Kal. Februarii Corradus comes Sorelle genere Teutonicus
venit Babucum nocte cum multitudine armatorum, et per scalas quas secum detulerant
ascendentes, introgressi sunt nemine sentiente. Expergefacti tandem ad quorundam suorum
clamores Babucani et se invicem cohortantes, divino nutu expulerunt omnes. Atque interfectis
ex eis amplius sexaginta vulneratisque nonnullis, inanes ac vacuos remiserunt.
1206. ind. 9, 7. Kal. Madii domnus Iordanus presbyter cardinalis Sanctae Pudentianae
obiit; 2. Idus Maii domnus papa lnnocentius Ferentinum venit, et ab ecclesiis fodorum
recipere noluit, dicens quod ultra modum ecclesiae gravarentur. 2. Kal. Iunii Stefanus
diaconus Sancti Eliae de Ceccano factus est camerarius domni papae.
1208. ind. 11, 15. Kal. Martii, anno 10. domni Innocentii papae III, Sorella capta est;
et Nonas Ianuarii Sora tradita est et a Teutonicorum tirannide liberata. Factum est hoc
per domni papae Innocentii III. sollers studium et laborem in manu camerarii sui domni
Stephani, germani sui Riccardi, domni cardinalis Petri de Sasso rectoris Campaniae. Sora
autem tulta est per abbatem Casinensem Roffridum et Malgerium Sorellum et quosdam
alios. Duravit hoc Teutonicorum iugum gravissimum 17 annis, per quos tota regio multifarie
multisque modis afflicta est et depauperata perplurimum. Oddo imperavit. Celebrato
festo ascensionis Domini Innocentius papa III. egressus Roma venit Anagniam; 16. Kal.
Iulii egressus Anagniam invenit domnum Iohannem de Ceccano cum 50 militibus pulcherrime
praeparatis ad Alatrum ad conducendum et ludendum coram domno papa usque ad
fontem castri Iuliani, ubi inventus est clerus totius terrae domni Iohannis de Ceccano,

p. 297.

paratus ad processionem usque intro castrum Iuliani. Ante ianuam ecclesiae domnus
Albertus Ferentinus episcopus cum clericis de Ceccano honorifice paratis et indutis vestibus
ecclesiasticis, recepit domnum papam, cantando responsorium: Tua est potentia. Finita
apostolica benedictione, unusquisque rediit ad propria hospitia, clerici de Ceccano redierunt
ad papilionem; extra castrum honorifice praeparatus fuerat eis cibus. Ministri domni
papae et cardinalium et aliorum clericorum et laycorum receperunt cibaria honorifice et abundanter
pro suo velle in platea, in pane et vino et porcis, in vaccis. in castratis in haedis,
in porcellis, in gallinis, in anseribus, in pipere, in cinnamono, in sophrana, in cera, in
hordeo et in herba. Post nonam usque in hora coenae cum suis militibus domnus Iohannes
de Ceccano in praesentia domni papae iocavit burbudando. Feria tertia alio die domnus
papa ivit Pipernum, et cornedit ibi et dormivit; et domnus Iohannes de Ceccano cum toto
comitatu suo similiter Pipernum ivit. Ad auram post meridiem domnus papa cum omnibus
ivit ad monasterium Fossae novae; solemniter receptus cum processione, in refectorio
cum conventu coenavit. In sero inventi sunt 200 equi ad hordeum, paleam et herbam.
Feria quarta clarente die domnus papa dedicavit altare maius ecclesiae novae praedicti
Monasterii. Eadem hora et in ipso loco domnus Riccardus frater domni papae factus est
comes Sorae, et exaltatus, et bucina vociferatus per prothonotarium a domno Federico
rege Siciliae pro hoc delegatum. Et per totum diem ibi domnus papa moratus cum conventu,
comedit in refectorio. Feria quinta adveniente domnus papa a conventu monachorum,
usque ad portam monasterii cum processione celebri conductus, ivit ad castrum
Sancti Laurentii; die et nocte permansit ibi.
Feria sexta adveniente ivit Castrum, et die
et nocte ibi pernoctavit. Sabbato transivit ad Ceperanum, die et nocte permansit ibi. Dominico
die proximante a clero totius abbatiae Montis Casini sollemniter in Sanctum Germanum
domnus papa receptus est, et ibi permansit usque in 7. Kal. Augusti. Propter
quod festum beati Iohannis baptistae, sancti Petri apostoli et sancti Iacobi apostoli celebravit
ad Montem Casinum. 7. Kal. Augusti domnus papa ivit Soram, et ibi recepit ecclesiam
sanctae Mariae Fluminis de Ceccano sub sui protectione et beati Petri apostoli, et
memoriales litteras suo sigillo signatas in hunc modum fieri praecepit:
Innocentius episcopus servus servorum Dei, dilectis filiis abbati et clericis Sanctae Mariae
de Flumine de Ceccano salutem et apostolicam benedictionem. Iustis petentium desideriis
dignum est nos facilem praebere consensum, et vota quae a rationis tramite non discordant,
effectu prosequente complere Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris iustis precibus grato
concurrentes assensu, personas vestras et ecclesiam sanctae Mariae de Flumine de Ceccano,
in qua divino estis obsequio mancipati, cum omnibus bonis tam ecclesiasticis quam mundanis,
quae in praesentiarum rationabiliter possidetis, aut in futurum iustis modis dante Domino
poteritis adipisci, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus. Specialiter autem sancti
Stephani et sancti Quirici ecclesias cum omnibus tenimentis et pertinentiis suis, forestam iuxta
ecclesiam sancti Stephani et de capite pontis de prato et de tineis, molendina, vineas iuxta
ecclesiam ipsam, et aliam, quam emistis in loco qui appellatur Marana, redditus, decimas,
oblationes, homines, hortos et possessiones alias ad vestram ecclesiam pertinentes, sicut hactenus
iuste ac pacifice possidetis, vobis et per vos eidem ecclesiae auctoritate apostolica confirmamus,
et praesentis scripti patrocinio communimus, libertates quoque et immunitates,
nec non et exceptiones secularium exactionum, a dilecto filio nobili viro Iohanne de Ceccano,
tam pie quam provide vobis et ecclesiae vestrae concessas, sicut in eiusdem nobilis authentico
perspeximus contineri, ratas habemus, et eas perpetuis temporibus illibatas decernimus
permanere, cuius tenorem de verbo ad verbum praesenti pagina duximus inserendum: ,,In nomine
Domini.
Anno dominicae incarnationis – insigniri.’’ Nulli ergo omnino hominum liceat hanc
paginam nostrae protectionis et confirmationis infringere, vel ei ausu temerario contraire.
Si quis autem hoc attentare praesumpserit, indignationem omnipotentis Dei et beatorum Petri
et Pauli apostolorum eius se noverit incursurum. Datum Sorae 14. Kal. Septembris, pontificatus
nostri anno 11.

Audita fama et cognita rei veritate domnus papa de morte Philippi dicti regis

p. 298.

Alamanniae, condoluit miserae morti eius, eo quod ita subito sub papilione in lecto nudus
iacens, per manus cuiusdam fidelis sui qui dicebatur Falsusgrave mortuus est. Eadem
hora constituit duos legatos videlicet domnum Hugulinum Ostiensem episcopum, et domnum
Leonem Branceleonis presbyterum cardinalem Sanctae Crucis; et misit eos in Alamanniam
ad conducendum Oddonem regem Romae pro accipienda ibi imperiali corona.
12. Kal.
Octobris domnus papa egressus Sora, venit ad monasterium Casaemarii, et pernoctavit
ibi. Alio die valde mane domnus papa ivit Ferentinum, et mansit ibi per mensem, et ab
episcopo Alberto noluit recipere fodorum, dicens: Ego scio statum ecclesiarum; episcopi
vestri si tot et tantis vicibus quantis ego Ferentinum venio, a vobis fodorum recipere vellent,
ecclesiae vestrae ultra modum gravarentur, et ob hoc recipere nolo.
Domnus papa reversus
est Romam, et hiemavit Romae.
1209. ind. 12. adveniente, tempore aestatis post ascensionem Domini papa Innocentius
ivit Viterbium; aliquando visitans vicinas terras, tamen Viterbium revertebatur, et tamdiu
ibi stetit, quousque advenit Oddo rex cum magno et inusitato exercitu. Domnus papa pro
sua voluntate cum Oddone rege multa locutus, reversus est Romam, et rex Oddo post
eum cum exercitu. Kalendis Octobris domnus papa in ecclesia sancti Petri honorifice
coronavit praedictum Oddonem imperiali corona. Celebrato sacrificio coronationis domnus
papa volens reverti Romam, non poterat propter innumerabiles armatos equites Teutonicos,
qui manebant extra ianuas Sancti Petri usque in portam Romae pontis Sancti Petri.
Oddo coronatus imperator vestitus imperialibus vestimentis sacratis, mitratus et coronatus,
ivit cum domno papa usque ad portam Romae et domnus papa ibi eum benedixit, licentiavit
et rogavit eum, ut alio die adveniente recederet a territorio Romano; quod ipse minime
fecit, sed deficiente Romano fodoro et adveniente in castris panis et vini inopia, volens
nolens recessit a Roma; et ab ipso tempore Oddo imperator periurando coepit habere
irrita et vacua omnia praecepta domni papae, et infestare et minuere omnia iura ecclesiae;
sed quia Dei iudicio exercitus eius fame consequente decrescebat quotidie, ferocitatem
animi sui non poterat perficere. Unde domnus papa coepit eum monere per archiepiscopum
Pisanum et alios episcopos et abbates, ut recederet ab iniquitate et infestatione ecclesiae,
quod facere contempsit, et recognosceret Deum, et viveret secundum legem Dei omnipotentis,
et ratione et iustitia, et obedientiam ecclesiae observaret, et perficeret quae
iureiurando promiserat. Omnia vilipendens facere recusavit, tandem domnus papa eum
excommunicavit.
Per Lombardiam et per Tusciam Oddo dictus imperator hiemavit.
In nomine Domini amen Anno Domini 1209, pontificatus domni Innocentii III. papae
anno eius 12, mense Martii, die 8. Hac die ego magister Rainolfus nullo me prohibente aut
vim faciente, sed propria spontaneaque mea bona voluntate trado et vendo tibi domno Landulfo
venerabili abbati Sanctae Mariae de Flumine, et sociis tuis omnibus vestrisque successoribus in
perpetuum pro iam dicta ecclesia, id est vineam unam positam in territorio Ceccano in via sancti
Stephani; propter quod accepi a vobis tres libras proventiensium, concessa mihi licentia a domno
Iohanne comite Ceccano. Et si ego vel mei haeredes vobis vestrisque successoribus litem aliquam
intulerimus, et ab omni homine eam non defenderimus, obligo me meosque haeredes vobis
vestrisque successoribus in poena dupli; et venditio haec firmo permaneat. Et ego Iohannes
comes Ceccani inductus utriusque partis precibus, et pro redemptione peccatorum meorum,
concedo et confirmo hanc venditionem huius vineae fieri, quae his lateribus terminatur. A primo
latere est via publica, a secundo latere est vinea Petri Versagranum, a tertio est terra Gammecase,
a quarto est vinea magistri Bellonis. Ad maiorem itaque cautelam praecepi presbytero
Benedicto dilecto notario meo, ut hoc in scriptis redigat et mei sigilli impressione consignet.
Hi sunt rogati testes: Magister Spinellus testis. Magister Amatucius testis. Amato Iohannis
Bovis testis.
In nomine Domini amen. Anno dominicae incarnationis 1209, pontificatus domni Innocentii
III papae anno 12, mense Novembris die 3. Hac die ego .Bartolomeus mali Nepotis
nullo me cogente aut vim inferente, sed proprio motu et mea voluntate atque tributa mihi
potestate a domno Iohanne comite Ceccani, trado et vendo tibi irrevocabiliter et in perpetuum
domno Landulfo venerabili abbati Sanctae Mariae de Flumine, et sociis tuis omnibus vestrisque

p. 299.

successoribus, id est vineam unam positam in territorio Ceccano, quae his terminatur lateribus:
a primo latere est rivus balnei, a secundo est vinea Baronis Gaudibilis et terra Iohannis Sarraceni,
a tertio est terra Raynaldi Mucidi et vinea Rachelis, a quarto est vinea Petri Maionis.
Propter quod accepi pretium a vobis quatuor libras proventiensium et dimidiam, et quod plus
valet do vobis pro redemptione peccatorum meorum. Et si ego vel mei haeredes
vobis vestrisque successoribus litem aliquam intulerimus, et eam ab omni homine non defenderimus,
obligo me meosque haeredes vobis vestrisque successoribus in poena dupli, et venditio
haec firma permaneat. Et ego Iohannes Dei gratia comes Ceccani, inductus utriusque partis
precibus et pro redemptione meorum peccatorum concedo et confirmo hanc venditionem huius
vineae fieri. Ad maiorem itaque confirmatione praecepi presbytero Benedicto, dilecto notario
meo, ut hoc in scripsit redigat, et mei sigilli impressione consignet.
Hic sunt rogati testes:
Magister Iacobus Sancti Heliae testis. Guido Clericus Ferentinus testis. Robertus domni Raynaldi
testis.
In nomine Domine aeterni amen. Anno dominicae incarnationis 1209, pontificatus domni
Innocenti III. Papae anno eius 12. Kal. Maii. Hac die consecratum est altare ecclesiae beati
Iacobi apostoli, quae posita et iuxta pontem Ceccanum, per manus domni Alberti venerabilis
Episcopi Ferentini. De reliquiis sanctorum apostolorum Philippi et Iacobi, sancti Stephani
Protomartyris, sancti Nicolai confessoris, sancti Blasii martyris, sanctae Barbarae virginis,
et sanctorum martyrim Crhysanthi et Dariae et sociorum eius, Eleutherii episcopi et martyris,
Ambrosii martyris, Pontiani martyris, Marcellini et Petri, et aliquorum quorum et nomina
Deus novit. Et ego Albertus de Dei misericordia confisus et meritis gloriosae virginis Mariae
et beatorum apostolorum et sanctorum martyrim Iohannis et Pauli atque Ambrosii et omnium
sanctorum, omnibus qui ad praenominata ecclesiam in huius consecrationis die cum devotione
et reverentia venerint ad rogandum Deum pro remissione peccatorum, de iniuncta sibi poenitentia
quadraginta dies et quartam partem venialum relaxamus, per Christum dominum
nostrum. Et hanc chartam nostri sigilli munimine confirmamus.
In nomine domini nostri Iesu Christi anno eius 1209, pontificatus domni Innocentii III.
papae anno eius 12, mense Augusti die 4.
Quoniam humana natura debilis est et infirma, ideo introductum est et sapienter provisum, ut ea quae inter homines contrahuntur, in scriptis
redigantur, ne oblivioni perpetuo tradantur. Ego Iohannes de Ceccano propria
spontaneaque
mea bona voluntate, nullo me cogente aut vim faciente, pro redemptione animae meae irrevocabiliter
trado et dono in perpetuum ecclesiae sancti Iacobi, cappellae sanctae Mariae de
Flumine et domino Landulfo venerabili abbati eiusdem loci et sociis eius quendam hominem
meum Iohannem Bonum nomine, cum toto tenimento suo, mobilibus et immobilibus suis, et
omnibus ad eum pertinentibus, reservata mihi meisque haeredibus hac conditione, ut quando
colligere faciam maiorem datam, ab ipso Iohanne Bono competens quaeratur adiutorium, ita
quod non sit gravatus. Facta est itaque talis donatio in praesentia Iohannis abbatis Sancti
Clementis, Beraldi abbatis Sancti Angeli de Casuere, et Georgii Sancti Heliae capellani, et in
praesentia Philippi de Raynaldo, Philippi domni Heliae, et Samsonis militum, et hi omnes
vocati sunt testes. Ad maiorem quoque cautelam et corroborationem facti mandavi presbytero
Benedicto, dilecto notario meo, ut haec in suis scriptis redigeret et mei sigilli impressione
consignet.
Anno dominicae incarnationis 1209, pontificatus domni Innocentii III. papae anno eius
12, mense Decembris die 6, Iohannes de Ceccano dilecto familiari suo Raheli et Iohanni filio
eius salutem et amorem. Volentes diligere ecclesiam sanctae Mariae de Flumine, et in veneratione
eiusdem abbatem domnum Landulfum et eius socios habere, atque in iustis petitionibus
tuis te in hac parte audire; admittimus preces tuas, atque damus tibi licentiam vendendi
vineam quam tu habes ad rivum balnei, secundum quod petisti.
Et ego Rahel nulla vi coactus
sed propria spontaneaque mea bona voluntate et filii mei Iohannis trado et vendo tibi domno
Landulfo tuisque successoribus pro ecclesia sanctae Mariae de Flumine vineam unam in territorio
Ceccano in loco qui dicitur Rivus balnei, cuius latera sunt haec: a primo latere vinea
Petri Maioris, a secundo latere vinea praescriptae ecclesiae, a tertio latere terra Rainaldi de
Sergia, a quarto latere terra Rosae de Pasa.
Hi sunt vocati testes: Petrus de Guerra, Benedictus
de Rainone et Crescentius Menasterialis.


p. 300.

1210. Oddo dictus imperator per Tusciam aestivo tempore permanens, mense Novembris
prohibitus a domno papa et excommunicatus, consilio domni Petri comitis de Celano
et consilio Diopuldi ingressus est regnum Apuliae. Celebrato festo sancti Martini super
Soram, tota terra usque Capuam redacta est in suo imperio; et citius quam potuit ivit
super Aversam, et obsedit eam usque ad nativitatem Domini; non valens eam capere, reversus
est Capuam, et hiemavit ibi, faciendo machinas ad capiendas civitates quae nolebant
venire ad suam fidelitatem.
1211. Adveniente tempore aestatis, tota Apulia et Terra Laboris et maxima pars Calabriae
devenerunt ad fidelitatem Oddonis dicti imperatoris. Interim nuntii Alamanniae
 venerunt ad Oddonem dictum imperatorem, qui dixerunt ei totam Alamanniam rebellatam
fore. Et omnes archiepiscopi episcopi abbates duces principes comites et omnes barones
Alamanniae elegerunt Fridericum regem Siciliae in imperatorem, et mandaverunt in Siciliam
nuncios, qui conducerent dictum Fridericum salvum et incolumem ad recipiendum
imperium in Alamannia. Quo audito praedictus Oddo imperator congregavit comites Apuliae
et Terrae Laboris, confirmavit cum eis pacem et suam bonam voluntatem. Tactus
dolore cordis intrinsecus, reversus est in Alamanniam, insidiando qualiter iam dictum
Fredericum regem Siciliae capere posset, si ausus foret arripere iter vel per mare vel
per terram.*
* In margine codicis 2. haec leguntur:
Hoc anno tanta nix descendit ad terras, quod omnis homo
                vivens dicebat numquam tantam vidisse; per planitiem duxit aquam ultra modum, et tam
hiemavit per 15 dies, quod desiccavit multas ficus per vallas a radicibus.
1212. Fredericus rex Siciliae sola misericordia Dei vocatus in Alamanniam electus
imperator, arripiens iter eundi in Alamanniam 16. Kal. Aprilis, quod fuit sabbato palmarum
applicuit Gaietam, ibi honorifice receptus et ministratus mansit per mensem, postea ivit
Romam. Quem domnus Innocentius papa tanquam .... et benigne suscipiens, cum maxima
honorificentia eius solvit omnes expensas in civitate, et extra ei .. uncias auri dedit, et
omnia necessaria ei atque galeis usque Genuam ministravit et licentiavit et commendavit
.... rerum, qui (pervenient) .... Papien. cum al.... cum ditantes .... salvum .... (niam)
qui .. incredibili haberetur ....
1213. domnus Innocentius III. papa cum fratribus suis cardinalibus constituit et ordinavit
concilium, et misit litteras per omne seculum, ut omnes qui debebant interesse concilio,
in tertio anno in mense Novembri parati essent Romae.
1215. Tempore domni Innocentii papae tertii, anno eius 18, mense Novembri, 3. Idus
Novembris domnus papa Innocentius primo ascendit in thalamum, et ibi celebrata oratione
et benedictione super conventum, sic exorsus est dicens: Desiderio desideravi hoc pasca
manducare vobiscum antequam moriar
etc. Interfuerunt huic concilio 412 episcopi, primates
autem et metropolitani 71, exceptis patriarchis. Abbates vero et priores ultra octingenti,
exceptis omnibus nuntiis archiepiscoporum et episcoporum et aliorum praelatorum
absentium, nec non regum et principum. Initiatum et completum est hoc concilium in
ecclesia Salvatoris Romae quae Constantiniana vocatur.
1216. 10. Kalendas Iunii tempore domni Innocentii III. papae venit comes Rogerius
de Aquila cum exercitu suo in territorio Ceccano, devastavit segetes Sanctae Mariae Fluminis,
et incendit ei unam molam et duas molas Sancti Clementis; et sic rediendo hospitatus
est in territorio Castri. Alio die coepit reverti Fundum, et domnus Iohannes de Ceccano
insecutus est eum, invenit eum in territorio castri Vallisersae, praevaluit super eum;
fugatus est comes, et domnus Iohannes cepit de exercitu suo Robertum de Aquila patruum
comitis cum 70 militibus electis et aliis hominibus; praeda animalium fuit in quantitate
.... bestiis, alia praeda robba fuit infinita, et comes .... et sic fugiendo usque Fundum
cum reliquis …. domni Iohannis de Ceccano non detulit secum …. domni Iohannis de
Ceccano in campo re .... ntes, et exultantes de tanta .... Perusinam civitatem . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
9. Kalendas Augusti consecratus est. Pridie Kal. Septembris reversus est apud Romam
ad Sanctum Petrum. Pridie Nonas Septembris receptus est in ecclesia Lateranensi cum
tanto gaudio et veneratione, gloria et iucunditate, quod omnes videntes dixerunt, quod
nullus de praedecessoribus suis in receptione similis ei fuisset.

p. 301.

3. Kal. Augusti die sabbati castrum Moroli per fortiam domni Iohannis de Ceccano
captum est et combustum. Captus est ibi Oddo Novellus de Columna cum undecim suis
militibus, et soror eius Mabilia cum quadam filia sua ducti sunt in captionem apud Ceccanum.
Peccatis exigentibus de castro Moroli 424 capita tam virorum quam mulierum,
tam senum quam parvulolum combusta sunt.
Omnes autem reliqui milites et layci redacti
sunt sub potestate et fidelitate domni Iohannis de Ceccano sacramento. Domnus Thomas
de Supino dolens et tristans deleliquit Campaniam comitis Rogerii de Aquila. et dedit
domno Iohanni de Ceccano 1000 libras proveniensium et fecit se fidelem cum sacramento
in sempiternum domno Iohanni de Ceccano, et dedit ei filium suum obsidem ad fidelitatem
et veritatem conservandam. Domnus Iohannes de Ceccano primo loco reddidit domno
Thomae uxorem suam cum filia; domnum Oddonem de Columna cum suis militibus dedit
in potestate domni Iohannis cardinalis de Columna.
Honorius episcopus servus servorum Dei, dilectis filiis abbati et clericis Sanctae Mariae
de Flumine de Ceccano salutem et apostolicam benedictionem. Iustis petentium desideriis
dignum est nos facilem praebere consensum et vota, quae a rationis tramite non discordant,
effectu prosequente complere. Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris iustis precibus grato
concurrentes assensu, ad exemplar felicis memoriae Innocentii papae praedecessoris nostri
personas vestras et ecclesiam sanctae Mariae de Flumine, in qua divino estis obsequio mancipati,
cum omnibus bonis tam ecclesiasticis quam mundanis, quae in praesentiarum rationabiliter
possidetis aut in futurum iustis modis praestante Domino poteritis adipisci, sub beati
Petri et nostra protectione suscipimus. Specialiter autem sancti Stephani et sancti Quirici
ecclesias cum omnibus tenimentis et pertinentiis suis, forestam iuxta ecclesiam sancti Stephani,
et de capite pontis de prato, et de tineis molendina, vineas, reditus, decimas, oblationes,
homines, hortos, cannapinas, et possessiones alias ad vestram ecclesiam pertinentes, sicut ea
omnia iuste ac pacifice possidetis, vobis et per vos eidem ecclesiae authoritate apostolica
confirmamus,et praesentis scripti patrocinio communimus. Libertates quoque et immunitates, necnon
et exemptiones secularium exactionum a dilecto filio nobili viro Iohanne de Ceccano tam
pie quam provide vobis et ecclesiae vestrae concessas, sicut in authentico eiusdem nobilis
perspeximus contineri, ratas habemus, et eas perpetuis temporibus illibatas decernimus permanere,
cuius tenorem de verbo ad verbum praesenti paginae duximus inserendum: ,,In nomine Domini.
Anno dominicae incarnationis 1196. – insigniri.’’ Nulli ergo omnino hominum liceat hanc
paginam nostrae protectionis et confirmationis infringere, vel ei ausu temerario contraire.
Si quis autem hoc attentare praesumpserit, indignationem omnipotentis Dei et beatorum Petri
et Pauli apostolorum eius se noverit incursurum. Datum Laterani 13. Kal. Octobris, pontificatus
nostri anno primo.

1217. Mense Aprili quidam comes Francigena, nomine Petrus de Alsurla, a Graecis
vocatus et electus in imperatorem Constantinopolitanum, adplicuit Romam cum uxore et
filiis et alio comitatu. Honorifice a domno papa Honorio et a clero et a cuncto populo Romano
est receptus. 5. Idus praedicti mensis in ecclesia sancti Laurentii foris murum cum
magna gloria et decore coronatus est a summo pontifice cum uxore sua; et postea domnus
papa dedit ei conductorem itineris et defensorem domnum Iohannem de Columna presbyterum
cardinalem, tituli Sanctae Praxedis. Incipientes iter, transierunt mare euntes per
imperium Romaniae gaudenter. Maior potestas imperii Romaniae et ditior invitavit praedictum
imperatorem, ut dignaretur ire per terram suam, promittens ei omnes expensas
usque in civitatem Constantinopolitanam, callidus insidians et decipiens imperatorem. Tunc
imperator cum domno cardinale ingressi sunt terram praedictae potestatis; quae potestas
et dignitas apud nos dicitur Comminio, nomine Teodorus. Qui postquam recepit imperatorem
et domnum cardinalem, voluit eos occidere. Sed responsum est ei ab amicis et
fidelibus dicentibus: Si istos occideris, semper habebis guerram ab imperio et a summo pontifice
et tu et heredes tui; si servaveris eos vivos, non erit qui te debellet.
 Posuit eos audacter
in custodiam, et constricte custodivit eos in ergastulis. Imperatrice nolente declinare a
recto itinere, perrexit salva et gaudens in Constantinopolim, et tanquam domina et imperatrix
recepta dominabatur.
Idus Mayas domnus papa Honorius egressus Romam venit Anagniam.
Pridie Nonas

p. 302.

Iulii dedicata est ecclesia sancti Petri de Villa Magna per manus summi pontificis domni
Honorii.
14. Kalendas Augusti domnus papa venit Ferentinum. 8. Idus Septembris domnus
papa Honorius ivit Aletrum. 17. Kalendas Octobris dedicata est ecclesia Casaemarii honorifice
per manus domni papae Honorii, ubi fuit ipse cum omnibus cardinalibus notariis
et cum tota curia sua.
Interfuerunt huic dedicationi duo archiepiscopi Yspanenses, 11 episcopi.
Per gratiam Iesu Christi tanta fuit ibi abundantia ciborum in pane et vino, in piscibus,
in caseo et in ovis, quod omnes sine murmuratione plenarie receperunt cibaria in
sero et in mane. Plus quam mille equi inventi sunt ad annonam; tot et tanti equitantes
adhaeserunt domno Iohanni de Ceccano, quod in castris eius ultra 400 equi adnumerati
sunt.
6. Nonas Octobris domnus papa reversus est Romam.
Hoc anno tanta multitudo christianorum coadunata est in Hierosolymitanis partibus in
campo super Acre, quod volentes numerare, numerati sunt ultra viginti milia equitantes
alia turba non poterat prae multitudine numerari: per bonam estimationem dictum fuit,
quod plus quam 200 milia peditum erant. Peccatis exigentibus in hoc populo christiano
tanta inopia panis advenit, quod unus parvus panis vendebatur 12 denariis.
De communi
igitur consilio domni patriarchae et aliorum qui praeerant populo, praeceptum est omnibus
pauperibus, ut redirent ad propria. Solum in mense Settembrio tot et tanti fuerunt, quod
naves eos reducentes fuerunt 66. Per bonan aestimationem communiter dicebatur ab
omnibus quod corpora mortuorum cruce signatorum in eundo et redeundo supra centum
milia fuere inventa; ab aliis permanentibus in illa sancta terra non tantum honoris vel
auctoritatis factum est quod valeret obolum.
In nomine Domini. Amen. Infrascriptae sunt constitutiones ac antiquae et approbatae
consuetudines, a tempore cuius in contrarium memoria non existit, habitae et ordinatae inter
maiorem ecclesiam Ferentinam et reverendam ecclesiam sanctae Mariae in Flumine de Ceccano.
In primis, quod ipsa ecclesia sanctae Mariae seu abbas et capitulum eiusdem ecclesiae
pro parte et nomine ipsius tenentur tempore visitationis faciendae, prout consuetum est, per
reverendum in Christo patrem et dominum, domnum episcopum Ferentinum praesentem vel
qui pro tempore fuerit, eundem domnum episcopum cum competenti familia, si sibi placuerit, in
eadem ecclesia et eius domibus, praefatae ecclesiae sumptibus et expensis, secundum quod
facultates supradictae ecclesiae patiuntur, in comestibilia et potabilia recolligere, et sibi humiliter
et devote nihilominus ministrare.
Item est, dum eidem domno episcopo cum praedicta sua competenti familia placuerit, in
praelibata ecclesia et eius praedictis domibus laudabiliter commorari. Item comestibilia et
potabilia sibi exeniata vel praesentata intrare debent ad usum communem domni episcopi memorati
eiusque familiae supradictae, nec non abbatis et capituli praedictorum in cellarium
ecclesiae supradictae.
Item quod praetitulata ecclesia debet sua libertate et immunitate gaudere, nec ad aliquid
aliud astringi nisi ad quartam partem duntaxat decimae et commutationem; aliis vero franchitiis
libertatibus et immunitatibus suis successuris perdurare debet secundum tenorem et formam
papalium privilegiorum.

FINIS CHRONICON FOSSAE NOVAE.






150




155




160




165




170




175




180

35




40




45




50









5




10




15




20




25




30




35




40




45




50




55







5




10




15




20




25




30




35




40




45




50











5




10




15




20




25




30




35




40




45




50











5




10




15




20




25




30




35




40




45




50











5




10




15




20




25




30




35




40




45




50









5




10




15




20




25




30




35




40




45




50










5




10




15




20




25





30





35




40




45




50










5




10




15




20




25




30




35




40




45




50




55







5




10




15




20




25




30




35




40




45




50











5




10




15




20




25




30




35




40




home ||  autori per secolo: XI XII XIII ||  el. alfabetico || per generi ||  testi in prosa ||  testi in poesia ||