p. 597

1. Inclitorum Pisanorum
antiquorum Romanorum
nam extendit modo Pisa
quam recepit olim Roma

2. Manum primo Redemptoris
qua destruxit gens Pisana
Fit hoc totum Gedeonis
quod perfecit sub unius

p. 598

3. Hic cum tubis et lanternis
nil armorum vel scutorum
sola virtus Creatoris
inter se Madianitis

4. Sunt et [hi] Madianite
hos in malo nam Madia
sita pulchro loco maris,
que captivos constringebat

p. 599

5. Hic Timinus presidebat,
similatus Antichristo,
habens portum iuxta urbem
circumseptum muris magnis

6. Hic tenebat duas urbes
et Saracenorum multas
stultus et superbus nimis,
qua de causa Pisanorum

p. 600

7. Hic cum suis Saracenis
captivabat omnes gentes
et in tota ripa maris
predabatur Romaniam

8. Non est locus toto mundo
quam Timini non turbaret
Rodus, Ciprus, Creta [simul],
vexabantur, et cum illis

9. Hinc captivi Redemptorem
et per orbem universum
reclamabant ad Pisanos
concitabant Genuenses

p. 601

10. Hoc permotus terremotu
iniecerunt manus suas
et componunt mille naves
quibus bene preparatus

11. Convenerunt Genuenses
et adiungunt se Pisanis
Non curant de vita mundi
pro amore Redemptoris

p. 602

12. His accessit Roma potens
suscitata pro Timini
renovatur hinc in illa
quam illustris Scipionis

13. Et refulsit inter istos
Pantaleo Malfitanus,
cuius fortis et astuti
est confusa maledicti

p. 603

14. Hos conduxit Iesus Christus,
et constrinxit omnes ventos
Cherubin emittit illum,
qui custodit paradisum

15. Pervenerunt navigando
quam Pantalaream dicunt,
Huius incole palumbos
qui renuntient Timino

16. Hic est castrum ex natura
nulli umquam in hoc mundo
Duo milia virorum
qui nec Deum verebantur

p. 604

17. Accesserunt huc econtra
et de lignis nimis altis
Destruxerunt, occiderunt,
et fecerunt quod a mundo

18. Sex, ut puto, soli viri,
alios mandant palumbos,
Quo audito, rex Timinus
et hoc factum perturbatus

p. 605

19. Inter hec regalis stolus
et iam videt illas urbes
Mare, terra, muri pleni
quos conduxerat superbus

20. Hic incepit adulando
et captivos promittendo

p. 606

Sed hoc sprevit Benedictus
Dei nutu luminatus

p. 607

21. Vocat Petrum et Sismundum,
[et] Lambertum et Glandulfum,
revelat quod hoc Timinus
hoc totum ex tradimento

22. Hinc conscendunt parvas naves,
decreverunt solam pugnam,
ut hoc solum iudicaret
........................................…

p. 608

23. Hoc fuit antiquum festum
quo sunt semper Pisanorum
In hoc Benedictus presul
et, silentio indicto,

24. "Preparate vos ad pugnam,
"et pro Christo omnes mundi
"Maris iter restat longum,
"terram tenent quos debetis

25. "Non expavescatis, [queso],
"nam sunt turpiter defuncti
"neque vos conturbent domus
"Hierico namque prostrata

p.609

26. "Inimici sunt Factoris,
"et captivant Christianos
"Mementote vos Golie,
"quem prostravit unus lapis

27. "Machabeus ille clarus,
"non expavit ad occursum
"nec confidens in virtute
"sed in maiestate sola

28. "Vos videtis Pharaonis
"qui contempnit Deum celi
"Dei populum affligit
"Vos coniuro propter Deum,

p. 610

29. His incitamentis claris
inardescunt omnes corde,
offerunt corde devoto
et communicant vicissim

30. Universi Creatorem
habent vitam atque mortem
Invocabant nomen tuum,
ut turbares paganorum

31. Iam armati petunt terram
et temptabant maris fundum
sed emergunt ut leones,
aquilis velociores

p. 611

32. Et excelsi Agareni
qui conturbat orbem terre
inimicus Trinitatis
negat Iesum Nazarenum

33. Sed fit clamor Pisanorum
nam intonuit de celo
Michael cecinit tuba
sicut fecit pro dracone

p. 612

34. Altera ex parte Petrus
Genuenses et Pisanos
et conduxerat huc princeps
nam videbat signum sui

35. Et econtra Agareni
telis, spatis et sagittis
Fit hic pugna dura nimis,
nam ceperunt Agareni

36. Misit namque Deus celi
qui Senacherib percussit
Quod cum vident hi qui stabant
obserarunt portas illis

37. Occiduntur et truncantur
non est illis fortitudo
Perimuntur in momento
antequam intrarent portas

38. Postquam desuper et subter
pervagantur totam urbem
Occiduntur mulieres
et infantes alliduntur,

39. Non est domus neque via
que non esset rubicunda
tot Saracenorum erant
que exalant iam fetorem

p. 614

40. Urbs est una desolata,
et contendunt transilire
ubi stabat rex Timinus,
qui despiciebat Deum,

41. Iussit portas aperire
ut turbarent Christianos
sed conversi sunt leones
nam vorarunt Saracenos

42. Hic evenit tibi, Pisa,
nam hic perdis capud urbis
Cadit Ugo vicecomes,
Dolor magnus Pisanorum

p. 615

43. Nam, cum omnes Saraceni
sustinet hic mille viros
Cum nescit cessare loco
mille cesis Saracenis,

44. Hic inponunt illum scuto
Plangunt omnes super illum,
"O decus et dolor magnus
"O confusio triumphi

45. "O dux noster atque princeps
"Similatus es Grecorum
"qui sic fecit, ut audivit
"nam ut sui triumpharent

p. 616

46. "Sic infernus spoliatur
"cum Iesus, redemptor mundi,
"pro cuius amore, care,
"martyr pulcher rutilabis

47. "Non iacebis tu sepultus
"ne te tractent Saraceni,
"Pisa nobilis te ponet
"te Italia plorabit,

48. "Erimus in domo tua
"et vivemus apud tuos
"Nullus umquam contra tuos
"quia tu, care, pro Pisa

49. Non est mora, corpus findunt
balsamum infundunt multum
et componunt quadam capsa
ut mater et coniux eum

50. Hinc exarsit ira tanta
quod non homo neque murus
valet horum sustinere
unde fit Saracenorum

51. Sic irrumpunt omnes portas
et accurrunt illuc prope
que turbabat omnes gentes
modo latet circumclusa

p. 618

52. Alii petunt meschitam
mille truncant sacerdotes
qui fuit heresiarcha
cuius error iam permansit

53. Alii confundunt portum
darsanas et omnes turres
mille naves traunt inde
quarum incendium Troie

54. Alii irrumpunt castrum
equos regios et mulas
aurea vexilla mille
que in Pisa gloriosa

p. 619

55. Concurrentes pervenerunt
mille passuum, ut credo,
quinquaginta cubitorum
erat idem quater tanta

56. Super hunc procere turres,
ubi vix mortalis homo
scale facte circumflexe,
ubi nullus neque valet

57. Multitudo paganorum
(nam cassandi sic appellant
quod Pisani circumfusi
sed lassati iam non audent

58. Et iam isti fatigati
ipse rex misellus nimis
Donat auri et argenti
ditat populum Pisanum

p. 620

59. Iuravit per Deum celi,
iam ammodo Christianis
et non tollet tulineum
serviturus in eternum

60. Terram iurat Sancti Petri
et ab eo tenet eam
unde semper mittet Romam
auri puri et argenti

p. 621

61. Et cum starent ad videndam
ecce gentes Arrabites
leves multum supra modum
Euro vento leviores

62. Docti retro et sueti
valent melius in fuga
leves super omnes gentes,
macris equis insidentes,

p. 622

63. Et istorum tam valentum
urbs relicta a Pisanis
Ripa maris insistentes
turbant reliquos Pisanos,

64. Quod cum audiunt qui stabant
plus quam leopardi currunt,
Ipse rex Timinus spectat
letaturus utriusque

65. Sed nec armis nec virtute
fuga nimium veloci
nam quicumque remanserunt
Pisanorum figit telum

p. 623

66. Sic Madia superata,
iam Pisani gloriosi
destruxerunt pretiosa
cuncta simul reportantes

67. Captivorum persolverunt
quos recepit Romania
Saracenos et captivos
quod est totum tuum donum,

68. Ecce iterum Ebrei
et confuso Pharaone
Transeunt in mari magno,
Moyses educit aquas

p. 624

69. Nam, ut veniunt ad Curras,
ubi nullus vidit aquas
fit hoc visu et auditu
terra parum circumfossa,

70. Sunt reversi gloriosi
et quo durat iste mundus
Sancto Sisto consecrarunt
et per orbem universum

p. 625

71. Sed tibi, Regina celi,
donant cuncta pretiosa
unde tua in eternum
auro, gemmis, margaritis

72. Clericis qui remanserunt
donaverunt partes du[as],
Sic volebas tu, Regina,
cuius illis prebuisti

73. Sit laus tibi, trine Deus,
super omnes gloriose,
qui timeri et amari
cuius manet sine fine

Amen

Anno Domini millesimo octuagesimo

scripturus istoriam,
renovo memoriam:
laudem admirabilem,
vincendo Cartaginem.

collaudo fortissimam,
gentem impiissimam.
simile miraculo,
Deus noctis spatio.



processit ad prelium,
protendit in medium:
pugnat terribiliter,
cesis mirabiliter.

signati ex nomine:
nutriebat omine,
civitas hec impia,
plus centena milia.



Saracenus impius,
draco crudelissimus,
factum artificio,
et plenum navigio.

opibus ditissimas
gentes robustissimas,
elatus in gloria,
fit clara victoria.



devastabat Galliam,
que tenent Ispaniam
turbabat Italiam,
usque Alexandriam.

neque maris insula,
orrenda perfidia:
simul et Sardinia
nobilis Sicilia.

clamabant altissime
flebant amarissime:
planctu miserabili,
fletu lacrimabili.



hic uterque populus
ad hoc opus protinus
solis tribus mensibus,
stolus lucet inclitus.

virtute mirabili
amore amabili.
nec de suis filiis,
se donant periculis.



potenti auxilio,
infami martirio:
antiqua memoria,
olim dat victoria.

cum parte exercitus
inter Grecos hypatus,
potenti astutia
Timini versutia.



quem negabat Africa,
preter solum Iapiga.
cum aperit ostia,
discreta custodia.

quandam maris insulam,
cum arce fortissima.
emittunt cum litteris,
de viris fortissimis.

et arte mirabile,
castro comparabile.
hoc tenebant oppidum,
nec virtutem hominum.



mirandi artifices
facte sunt turricule.
sicut Deus voluit,
nunquam credi potuit.

qui ex his evaserant,
qui factum edisserant.
desperat de viribus
tractat cum principibus.



discedit et navigat,
quas Timinus habitat.
paganis teterrimis,
ab extremis terminis.

demulcere populum
protrahebat otium.



astutus [episcopus],
luce Sancti Spiritus.



principales consules,
cives claros nobiles;
facit ex insidia,
et mira perfidia.

tracti ad concilium:
parati ad prelium,
divinum iudicium
…………………………



Sancti Sisti nobile,
de celo victorie.
populum alloquitur,
murmur omne moritur:

milites fortissimi,
vos obliviscimini.
non potestis fugere,
vos hostes confundere.

de eorum numero:
timentes in heremo;
altis edificiis:
cum muris altissimis.



qui creavit omnia,
pro inani gloria.
gigantis eximii,
David, parvi pueri.

confidens in Domino,
plurimorum hominum,
cuiusquam fortissimi,
Dei potentissimi.

fastum et superbiam,
regnantem in secula,
et tenet in carcere.
iam nolite parcere".



[et] multis similibus
irritantur viribus;
Deo penitentiam
Christi eucharistiam.

laudant unanimiter,
utrumque similiter.
Iesu bone, celitus,
duplices exercitus.

cum parvis naviculis
cum astis longissimis,
postquam terram sentiunt,
super hostes irruunt.



invocant Machumata,
de sua perfidia:
atque sancte fidei,
Verbum Dei fieri.

altus et nobilior:
sonus terribilior.
ad horum presidium,
cum commisit prelium.



cum cruce et gladio
confortabat animo,
cetum apostolicum:
in scarsellis positum.

concurrunt similiter,
hos petunt hostiliter.
sed in parvo tempore:
statim terga vertere.

angelum fortissimum,
in nocte exercitum.
intra muros fieri,
qui fugebant miseri.

omnes quasi pecudes,
qua possint resistere.
paganorum milia,
et tenerent menia.

intrarunt fortissime,
absque ulla requie.
virgines et vidue
ut non possint vivere.

in tota Sibilia,
et sanie livida:
cadavera misera,
per centena milia.



festinant ad aliam
ad alta palatia,
satis miserabilis,
ut insuperabilis.

et leones solvere,
pugnantes improvide,
ad honorem glorie:
in laude victorie.

magnum infortunium:
et coronam iuvenum.
omnium pulcherrimus.
et planctus miserrimus!



erupissent subito,
cum asta et clippeo.
et recusat fugere,
cadit ante iuvenes.

et ad naves deferunt.
quasi unigenitum:
Pisanorum omnium!
et magnum incommodum!

cum corde fortissimo!
regi nobilissimo,
responsum Apollinis:
sponte mortem subiit.



et Sathan destruitur,
sponte sua moritur,
et cuius servicio
venturo iudicio.

hac in terra pessima 185
qui sunt quasi bestia.
in sepulcrum patrium,
legens epitaphium.

fideles et placidi
tutores et baiuli.
levabit audaciam,
posuisti animam".

et eiectant viscera,
et cuncta aromata
de ligno composito,
videant quoquo modo.

his et Genuensibus,
neque quicquam penitus
furores et fremitus:
maximus interitus.

et Madiam penetrant
quo stat fera pessima,
de sua perfidia:
in muris altissima.



pretiosam scemate,
qui erant Machumate,
potentior Arrio,
longo mundi spatio.

factum mirabiliter,
perfringunt similiter,
que cremantur litore,
fuit vere simile.

atque turres diruunt,
omnes interficiunt,
traunt et argentea,
sunt triumphi premia.



ad illud palatium,
quod tenebat spatium;
murus latitudine,
murus altitudine.

ad nubes altissime,
iam possit aspicere;
faciles contendere,
neque scit ascendere.

hoc tenebant cassarum
hoc tale palatium),
contendunt destruere,
hoc tale confundere.

pausabant in requie,
pacem cepit petere
infinitum pretium,
atque Genuensium.



suas legens litteras:
non ponet insidias
his utrisque populis,
eis quasi dominis.

esse sine dubio,
iam absque conludio,
tributa et premia;
nunc mandat insignia.



donorum potentiam,
intrarunt Sibiliam,
cum discurrunt pedites,
cum bellantur equites.

fugendo respicere,
hostes interficere,
in giro volubiles,
corporibus ductiles.



iam centena milia
tenebat Sibilia.
et implentes litora,
servantes navilia.

in Madia nobiles,
ordinati, mobiles.
altis edificiis,
populi periculis.

confiderunt Arabes,
fugientes agiles;
depugnantes navibus
et detruncat gladius.



recepta Sibilia,
intrarunt navilia,
passim edificia,
cum parvis eximia.

plus ad centum milia,
iam ex longo misera.
ducunt sine numero,
Iesu, sine dubio.

Egyptum expoliant
iterum coniubilant.
ut terra siccissima,
de petra durissima.



quasdam maris insulas,
ad potandum limpidas,
nimis admirabile:
potant aquas largiter.

virtute mirabili
honore laudabili.
perpulchram ecclesiam
sanctis mandant premia.



stella maris inclita,
et cuncta eximia,
splendebit ecclesia,
et pallis splendida.

pro tuo servitio
communi consilio
sic rogasti Filium,
in cunctis auxilium.

unus et altissime,
in cunctis fortissime,
debes super omnia,
sempiterna gloria.



octavo

5







10





15







20








25





30





35







40








45





50







55





60








65





70







75








80








85







90





95





100








105





110







115





120








125





130







135





140






145





150





155







160






165







170





175





180














190





195





200








205





210





215







220






225





230







235





240








245







250





255





260








265





270







275





280








285





290